Coraz częściej słyszymy o tym, jak ważna jest suplementacja koenzymem Q10, szczególnie u osób w wieku dojrzały i starszym. Dlaczego koenzym Q10 jest tak istotny i w jaki sposób należy go suplementować, aby osiągnąć jak najlepsze rezultaty dla naszego zdrowia?
Koenzym Q10, w dużym uproszczeniu, jest bardzo ważnym antyoksydantem i składnikiem łańcucha oddechowego w „elektrowniach” naszych komórek – czyli w mitochondriach. Jego zawartość spada w tych komórkach wraz z procesami starzenia, chociaż najszybciej te spadki obserwujemy w narządach takich jak serce – a więc pracujących z bardzo dużym zapotrzebowaniem energetycznym. Przykładowo, pomiędzy 40. a 80. rokiem życia zasoby koenzymu Q10 w mięśniu sercowym spadają o ponad 50% u każdej osoby.
Niedobory koenzymu Q10 pojawiają się w procesach starzenia, w przewlekłej niewydolności serca, ale także przy długotrwałym podawaniu wybranych leków, zwłaszcza statyn i niektórych terapii onkologicznych. W naszym społeczeństwie to podstawowe przyczyny niedoborów. Inne opisywane w literaturze przyczyny niedoborów (głodzenie, alkoholizm, złe nawyki żywieniowe) nie mają praktycznego znaczenia.
Wiele badań obserwacyjnych sugeruje, że podawanie koenzymu Q10 w określonych dawkach przedłuża życie pacjentów z niewydolnością serca, ale są to jedynie badania obserwacyjne w małych grupach chorych. Tylko jedno badanie w pełni udokumentowane, czyli jak mówimy w medycynie: prospektywne, randomizowane, z zastosowaniem grupy placebo i prowadzone metodą podwójnego zaślepienia to potwierdza. Rzeczywiście, przeprowadziliśmy takie międzynarodowe badanie o akronimie Q-SYMBIO, w którym podawano koenzym Q10 3 razy dziennie w dawkach 100 mg. W wyniku takiego dawkowania zmniejszyła się śmiertelność pacjentów z niewydolnością serca. Badanie opublikowano w jednym z najbardziej prestiżowych amerykańskich pism kardiologicznych i każdy może się z nim bezpłatnie zapoznać.
Jedno badanie kliniczne udowodniło, że dodanie koenzymu Q10 w dawkach 3 × 100 mg do standardowej terapii niewydolności serca poprawia rokowanie. Pamiętajmy więc przede wszystkim o standardowym leczeniu (aktualnie istnieją 4 podstawowe grupy leków), a koenzym Q10 możemy do tego dodać, o czym wspominamy chociażby w dokumentach ekspertów Sekcji Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Nie mamy natomiast danych naukowych do sugerowania określonej dawki zapobiegawczej poza jednym, bardzo dobrym badaniem szwedzkim – również prospektywnym, randomizowanym i kontrolowanym placebo. W badaniu tym zdrowym szwedzkim seniorom podawano profilaktycznie przez kilka lat koenzym Q10 w dawkach 2 × 100 miligramów łącznie z selenem 2 × 100 mikrogramów, uzyskując istotną poprawę wydolności krążenia i przedłużenie życia.
Rzeczywiście problemem z koenzymem Q10 jest jego bardzo niska wchłanialność z przewodu pokarmowego. Przypomina on witaminy z grupy ADEK (witamina: A, D, E, K), stąd też dobrze rozpuszcza się w tłuszczach. Zarówno nasze międzynarodowe badanie, jak I badanie szwedzkie posługiwało się preparatem koenzymu Q10 w formie kapsułek olejowych, które poprawiają wchłanianie. Co więcej, nie podawaliśmy 300 mg koenzymu Q10, ale dawkę tę podzieliliśmy na 3 × 100 mg przyjmowane rano, w ciągu dnia i wieczorem, osiągając najwyższe osoczowe stężenia koenzymu Q10 u naszych pacjentów. Podawanie innych form koenzymu Q10 oraz w mniejszych dawkach niż 200–300 mg dobowo, prawdopodobnie nie ma sensu.
Preparat koenzymu Q10 w dawkach 3 razy dziennie po 100 mg był dobrze tolerowany i nie wiązał się z działaniami niepożądanymi.
Kardiolog, internista, farmakolog kliniczny, prezes Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny – Medycyna XXI, współkierujący Światowym Towarzystwem Farmakoterapii Kardiologicznej – International Society of Cardiovascular Pharmacotherapy.